آرشیو مجلات

قرارداد فرانشیز بین المللی 1397/11/01

article img

قراردادهای بین المللی فرانشیز:
مقدمه
وسعت یافتن تجارت در دنیای امروز ، نیازمند شیوه های گوناگون و مفید فایده ای است که همراه با ویژگی های علمی و تجربی باشد. از کارآمدترین این شیوه ها ، قراردادهای بین المللی فرانشیز است .
درواقع این نوآوری در زمینه ی تجارت کالا یا خدمات ، امروزه تا حد زیادی رو به تکامل نهاده و پاسخگوی نیازهای تجاری این عصر در حدود امکانات و موضوعاتی که به آن تعلق یافته ، میشود.
تعریف
از تعاريف ارایه‌شده در رابطه با قراردادهاي فرانشيز، تعريفي است که در ماده 2 قانون نمونه موسسه بين‌‌المللي یکنواخت کردن حقوق خصوصي در مورد افشاي اطلاعات فرانشيز ذکر شده است.
در اين ماده فرانشيز چنين تعريف شده است: حقوق اعطاشده توسط فرانشيزدهنده که فرانشيزگيرنده را مجاز و ملزم مي‌‌کند در ازاي عوض مالي مستقيم يا غيرمستقيم، متعهد به تجارت فروش کالا يا (ارایه) خدمات از طرف خود، تحت يک سيستم طراحي‌شده توسط فرانشيزدهنده باشد که شامل دانش تجربي و مساعدت است و تا حدود زيادي شيوه‌اي را که در آن تجارت فرانشيز بايد مورد بهره‌برداري قرار گيرد تعيين مي‌‌کند و شامل کنترل عمده و مستمر بهره‌برداري از سوي فرانشيزدهنده بوده و عمدتا مرتبط با يک علامت تجاري، علامت خدماتي، نام تجاري يا آرم طراحي‌شده توسط فرانشيزدهنده است.
سازمان جهانی مالکیت معنوی نیز در کتاب راهنمای خود، فرانشیز را این‌گونه تعریف می‌کند: قراردادی است که به وسیله آن، فرانشیزدهنده که روشی ویژه برای پرداختن به تجارتی خاص را گسترش داده است، به فرد دیگری یعنی فرانشیزگیرنده اجازه می‌دهد که از این روش مطابق با دستورات وی و البته در مقابل پرداخت مابه‌ازا استفاده کند.
تعريف ديگر ارایه‌شده، مربوط به سند اصول حقوق اروپايي در مورد قراردادهای نمايندگي تجاري، فرانشيز و توزيع کالا است. در اين سند فرانشيز به قراردادهايي که تحت آن فرانشيزدهنده به فرانشيزگيرنده، در ازاي عوض، حق انجام يک تجارت را در قالب شبکه فرانشيزدهنده با اهداف فروش برخي از محصولات از طرف فرانشيزگيرنده و تحت نام فرانشيزگيرنده اعطا می‌کند و به موجب آن فرانشيزگيرنده حق و تعهد به استفاده از نام تجاري يا علامت تجاري و ساير حقوق مالکيت فکري، دانش تجربي و روش تجاري را دارد، تعريف شده است.
 به عبارت دیگر ، فرانشیز ، قراردادی است که به موجب آن « فرانشیزدهنده : Franchisor » ، امتیاز بهره برداری از یک سیستم و روش خاص تجاری یا تولیدی در قلمرو عرضه کالا با خدمت که یک یا چند علامت ی نام تجاری معرف آن است ، در قبال دریافت عوض معین به « فرانشیزگیرنده : Franchisee » واگذار میکند. ( تعهدات اساسی فرانشیزگیرنده در قراردادهای بین المللی فرانشیز/ فرامرز باقری)
تعریف مختصر دیگری که برای قراردادهای فرانشیز ارایه شده، حاکی از این است که فرانشیز روش اجرای یک شغل یا انجام کسب و کار است.
به موجب قرارداد فرانشیز، فرانشیزدهنده مجوز اجرای یک شغل یا انجام کسب و کار را بر اساس روش‌های اثبات‌شده خود، به فرانشیزگیرنده واگذار کرده و در مقابل آن مبالغی دریافت می‌کند.
از مجموع تعاریف فوق و با تأمل در عناصر قرارداد می‌توان گفت که قرارداد فرانشيز توافقي است که به موجب آن، فرانشيزدهنده اجازه بهره‌برداري از مجموعه مالکيت‌هاي فکري را با محوريت علامت تجاري خود، به همراه يک نظام تجاري خاص و راهبردهاي فني و تجاري، به منظور توليد و توزيع محصولات يا ارایه خدمات، تحت نظارت و کنترل خود و معمولا در قبال دريافت عوض، به فرانشيزگيرنده مي‌دهد.`

در این قراردادها ، اصل اساسی تعهد فرانشیزدهنده ، حمایت از حقوق مرتبط به مالکیت معنوی در کشور فرانشیزگیرنده است. عدم وجود چنین تعهدی ، طرف خارجی را مجاب به انعقاد قرارداد و به خطرانداختن دارایی خود ، نمیکند.
لازم به ذکر است که شرط مهم دیگر در چنین قراردادهایی حفظ اسرار تجاری فرانشیزدهنده و محرمانه باقی ماندن این رازها توسط دیگر افراد مرتبط با قرار داد و پایبندی به شروط ضد رقابت است.
در این‌گونه قراردادها معمولاً حمایت‌های مالی و غیرمادی مانند آموزش، تبلیغات ملی یا بین‌المللی و سایر خدمات عمومی از سوی فرانشیزدهنده به گیرنده آن ارایه می‌شود که ارایه خدمات مذکور نیز از الزامات قراردادهای فرانشیز است.
 این رابطه قراردادی، مستمر بوده و فرانشیزگیرنده در آن مطابق با معیار‌ها و رویه‌های ایجادشده و مورد نظارت فرانشیزگیرنده و در عین حال با همکاری و حمایت مداوم او عمل می‌‌کند.
قرارداد بین المللی فرانشیز ، دارای وجوه حقوقی متنوعی است که متاثر از قوانین بومی نیز هست. از همین رو این خطر وجود دارد که بخشی از شروط اساسی تعیین شده در قرارداد به دلیل مغایرت با مقررات امری کشور میزبان، باطل به شمار آیند. چنین است که فرانشیزدهنده ، نمیتواند تنها با تکیه بر شروط و تعهدات مشخص در قرارداد ، در قلمرو سرزمینی دیگری نیز ، امنیت حقوق و منافع خویش را تضمین کند.
انواع قرارداد فرانشیز
در اولین تقسیم بندی از قراردادهای فرانشیز باید در نظر داشت که قراردادهای مذکور میتواند بین چند طرف به اجرا درآید ؟ به دیگر بیان ، حدود اختیارات طرفین در باب وارد معاهده ی مشابه با دیگر فرانشیزدهندگان ، به چه شکلی است ؟ از چنین منظری قراردادهای فرانشیز در دو دسته تقسیم بندی میشود:
1-فرانشیز‌های مستقیم :
در شرایطی که فرانشیز دهنده و فرانشیزگیرنده ، بدون واسطه با یکدیگر وارد قرارداد میشوند ، فرانشیز مستقیم شکل گرفته است. بدیهی است که چنین قراردادی در نقطه ی مقابل فرانشیز با واسطه یا غیرمستقیم ، قرار میگیرد.
هرچند باید گفت که ابعاد حقوقی انواع قراردادهای فرانشیز چندان تفاوت اساسی با یکدیگر ندارند ، اما از دیدگاه اقتصادی و سرمایه گذاری ، مسلما اختلافات چشم گیری بین قرارداد فرانشیز چند واحدی و غیرمستقیم با قرارداد تک واحدی و مستقیم ، وجود دارد.
فرانشیز مستقیم که در ساده ترین حالت ممکن به وجود می آید ، در واقع تنها حق فروش محصولی است که مورد قرارداد واقع شده است و به دلیل ابهام کمتر و روشن بودن تقریبی تمامی ابعاد ، در میان فرانشیزگیرندگان تازه وارد ، از اقبال بیشتری برخوردار است. چرا که فرانشیز گیرنده از این طریق میتواند با توجه به توان مالی خود و با احتیاطات لازم وارد این عرصه تجاری شده و قرارداد فرانشیز خود را محک بزند. به دیگر سخن ، فرانشیزگیرنده قبل از ورود به عرصه فعالیت انتخابی خود ، میخواهد تجاربی را در این حیطه به دست آورد و سپس دست به انعقاد قراردادهای چندواحدی فرانشیز بزند ، در چنین شرایطی فرانشیز تک واحدی ، میتواند بهترین راه ورود باشد.
2-فرانشیز‌های غیرمستقیم:
در این نوع از قراردادهای فرانشیز اختیار انعقاد قراردادهای فرانشیز با اشخاص ثالث  و به عبارت دیگر حق توسعه سیستم فرانشیز از جانب فرانشیزدهنده ، به فرانشیزگیرنده ، داده میشود. البته با این شرط که قراردادهای فرانشیز فرعی کاملا در چهارچوب قرارداد اصلی باشند و حدود جغرافیایی معین در قرارداد حفظ شود. به این ترتیب بیشترین فرصت برای بهره مندی از فرصتهای تجاری موجود در منطقه ، ناشی از تجارب و شناخت های کسب شده ، در دسترس فرانشیزگیرنده قرار خواهد گرفت.

ویژگی های قرارداد فرانشیز :
اگر از اصل اساسی حسن نیت بگذریم ، که تمامی روابط انسانی برآن اساس شکل میگیرد و انسانها ، حتی اگر با سکوت ، در قراردادها و روابط خود ان را نادیده بگیرند ، اما بنا را بر این مطلب میگذارند که طرف مقابل با پایبندی به این ویژگی با آنها وارد رابطه شده است ، دو اصل دیگر را که شاید در واقع شقه ای از همین اصل بدیهی حسن نیت باشد ، نیز اساس قراردادهای حقوقی بخصوص فرانشیز هستند.
ابتدا ارائه ی همه جانبه اطلاعات است که بعنوان گواهی بر حسن نیت ، در قرارداد فرانشیز نقش ایفا میکند. این اطلاعات در واقع به نحوی وسیع درباب بازار ، رقیبان ، محصولات مشابه ، شرایط تجاری موجود و بخصوص اطلاع از وضعیت تجاری طرفین ، در قرارداد نقش مهمی ایفا میکند. چرا که فرانشیزدهنده و فرانشیزگیرنده ، هرچقدر دایره ی وسیع تری از اطلاعات مذکور داشته باشند ، قرارداد موفق تر و بی حاشیه تری را منعقد خواهند کرد.
دیگر ویژگی اساسی در قراردادهای مذکور ، هم هدف کردن منافع طرفین است. یعنی چنین نباشد که برای طرفین ، بخصوص فرانشیز گیرنده ، اهداف و منافعی وجود داشته باشد که مانع از وصول هدف اصلی قرارداد شود. به این ترتیب متقاعدین نباید به اموری عمل نمایند که در منافع طرف مقابل ایجاد تعارض کند. برای مثل رقابت هایی که در جریان چنین اعمال تجاری رخ میدهد ، میتواند صددمه اساسی به اصل قرارداد و اهداف آن وارد آورد.
 
تهیه شده در واحد حقوقی تجارت پویا

ثبت نظر

sigthufg

20