آرشیو مجلات

سیستم حقوقی دره ی سیلیکونی ( silicon valley ) 1397/07/04

article img

به گزارش واحد حقوقی تجارت پویا ؛ یکی از مهمترین عوامل منجر به توفیق دره سیلیکون ، که اتفاقا مورد غفلت نیز واقع میشود ، سیستم حقوقی مستقر چه در غالب قوانین و مقررات منعطف و چه در غالب نظام قضایی مقتدر و کارآمد است . سیستم حقوقی مناسب را میتوان بعنوان عنصری زیربنایی ضروری برای تحقق یک اقتصاد دانش بنیان به شمار آورد. این سیستم یک شرط لازم ولی ناکافی است. چرا که نظام حقوقی در این ناحیه با سایر ایالت های آمریکا تفاوت چشم گیری ندارد.سیستم حقوقی کارآمد ، زمین بازی را تعیین و حدود اختیارات و وظایف بازیگری را تعیین میکند و در موارد بروز اختلاف ، بصورتی موثر و با کمترین هزینه در بین طرفین دعوا داوری میکند. به این ترتیب سیستم حقوقی کارآمد نوعی آرامش ذهنی برای کارآفرینان و سرمایه گذاران فراهم میکند که میتوانند بخش عمده ی زمان و انرژی خود را صرف تمرکز بر نوآوری و ارتقای محصول خود نمایند. در غیاب سیستم حقوقی که بتواند احقاق حقوق طرفین را تضمین کند بخش زیادی از منابع بازیگران عرصه ی خلاقیت و فناوری باید صرف اصطکاک ها و اختلاف ها گردد و همین امر از سویی باعث کاهش بهره وری افراد شده و از سوی دیگر موجب دلسردی افراد مبتکر میگردد و چه بسا عطای چنین فعالیتی را به لقایش ببخشند.
مهمترین عوامل در سیستم حقوقی دره سیلیکون  تحت عناوین ذیل تقسیم بندی میشود:
قوانین مالکیت معنوی:
بخش مهمی از قوانین مقوم نوآوری در دره سیلیکون برخاسته از قانون حمایت از مالکیت معنوی در امریکاست. در حمایت از مالکیت معنوی ، قانونگذار برای صاحب یک ایده ، اثر ، اختراع ، و حتی یک روال اداری حق مالکیت بر منافع ناشی از آن را تضمین میکند. این امر بسته به نوع ایده و اختراع ممکن است ناچیز یا بسیار قابل توجه باشد.
متداول ترین روال حمایت ازمالکیت معنوی در قوانین حق اختراع قابل مشاهده است . طبق این قوانین هرفرد صاحب یک اختراع که شرایط قانونی مربوطه را از طریق اداره ی اختراعات  امریکا احراز کند میتواند طبق شرایطی تا نزدیک به 20 سال بصورت انحصاری از منافع این اختراع بهرمند شود. درمقابل فرد مخترع باید جزییات اختراع خود را با تفصیلات کامل در اختیار اداره اختراعات  بگذارد تا منتشر شود و به انتشار دانش کمک کند .اگر کسی در دوران اعتبار این حق از این اختراع کپی برداری کند ، مخترع میتواند با شکایت به دادگاه  درخواست احقاق حق خود را کرده و ادعای غرامت کند. در نتیجه وجود این قانون ، اولا افراد خلاق انگیزه می یابند که به هدف کسب منافع بلندمدت در راستای اختراعات جدید تلاش کنند و از سوی دیگر نتیجه کشفیات و اختراعات آنها منتشر میشود و به سایر افراد و شرکت ها کمک میکند تا از آخرین تحولات مطلع شوند. اکثر این اختراعات لزوماً به محصول تجاری منجر نمیشود ولی آن بخش از انها که به محصول منجر میشود ، درآمد هنگفتی را برای مخترعان و شرکت های متبوعشان به بار می آورد.
وجود قوانین حق اختراع باعث نوع ویژه ای از همکاری در عین رقابت بین شرکت های مختلف دره سیلیکون شده است و بخاطر ماهیت خاص صنایع الکترونیک که متشکل از قطعات منفصله ی بسیار است ، هریک از اعضای بیشمار یک وسیله تحت قوانین حمایت میشود. شرکت های متعددی که هریک بخشی از این مجموعه از حق اختراع را دارند تحت قراردادهایی در ازای دریافت مبلغی ، به دیگر شرکت ها اجازه ی استفاده از اختراع خود را میدهند. به این ترتیب شبکه ای از قراردادهای ضربدری بین مجموعه شرکت های نزدیک به یک حوزه پدید می آید که درعین حال که درحال رقابت هستند، اجازه استفاده از اختراعات خود را به سایر شرکت ها نیز میدهند چرا که مایل به کسب درآمد ناشی از به اشتراک گذاشتن اختراع خود نیز هستند. به ترتیب این قوانین حق اختراع ، بستری را برای همکاری و رقابت متقابل بین شرکت ها و بهرمندی از منافع آن در عین تضمین حقوق مخترع فراهم میکند.
ساختارهای حقوقی متناسب برای تامین سرمایه :
تامین سرمایه شرکت های نوپای دانش بنیان  دارای پیچیدگی های فراوانی است که در نبود برخی ساختارهای حقوقی اگر نه ناممکن ، دشوار است. سرمایه اولیه یک سرمایه گذار ممکن است با به ثمر نرسیدن شرکت نوپا به کلی از بین برود و یا ممکن است با توفیق آن صدها برابر شود. از این رو پدید آمدن اختلاف درمورد نحوه تقسیم سود و زیان ، امری روشن است. نقش مهم ساختارهای حقوقی مناسب و حمایت دستگاه قضایی از انها به حداقل رساندن این اختلافات و افزایش احتمال تحقق تامین سرمایه کمک میکند.
قوانین شرکت :
معمولا افرادی خلاق به اختراعی اولیه دست می یابند و برای توسعه آن و نیل به محصول و تجاری سازی با محدودیت سرمایه مواجه میشوند .در چنین شرایطی است که سرمایه گذاران خطرپذیر که با فضای کلی نوآوری آشنا هستند ، در ازای بخشی از سهام این شرکت نوپا ، در آن سرمایه گذاری میکنند. ساختارهای حقوقی جاافتاده و موردقبولی در مورد ساز و کار این شرکت ها ، نحوعه انتخاب و وظایف هیئت مدیره و مدیرعامل و... وجود دارد که فرآیند تامین سرمایه را به شدت تسهیل میکند. کارآفرینان معمولا سرمایه اولیه ای ندارند ، ولی با این حال این عرف کاملاً قابل قبول است که فرد کارآفرین اکثر سهام شرکت نوپا و منافع ناشی از آن را در اختیار  دارد. سرمایه گذار معمولاً در روال های روزمره و تصمیمات جزئی حق دخالت ندارد ولی در عین حال هیئت  مدیره انتخاب شده با نقشی حداقلی و در عین حال قدرتمند بر روندهای کلی نظارت میکند. حال آنکه در این میان اتفاقات دور از ذهنی رخ میدهدکه باتوجه به ساختارهای حقوقی موجود ، تحولات با کمترین تنش به انجام میرسد. برای مثال ممکن است بنیان گذار یک شرکت که نقش مدیرعامل را نیز دارد چهل درصد سهام را داشته باشد و هیئت مدیره به این نتیجه برسد که باید مدیرعامل جدیدی منصوب کند. لذا ممکن است بنیانگذار شرکت از نقش مدیرعامل عزل شود و در عین حال همچنان چهل درصد سهام را داشته باشد و شرکت به کار خود ادامه دهد.


 به نقل از مقاله شناخت دره سیلیکون از یحیی تابش ، محمد مروتی و محمد اکبرپور / موسسه انتشارات علمی  دانشگاه صنعتی شریف
 

ثبت نظر

mdgcpgwq

20