آرشیو مجلات

سامانه جامع گمرکی ایران و پنجره واحد تجاری فرامرزی 1397/07/15

article img

به گزارش واحد تجاری تجارت پویا ،

مقدمه :
یکی از اصلی ترین سرفصل های دولت الکترونیک ، تجارت الکترونیک (e-comerce  ) است که گمرک از زیرشاخه های مهم آن به شمار می آید.
هریک از سیستم های مکانیزه ی گمرکی اعم از ، ترخیص کالا ، تبادل الکترونیکی اطلاعات ، پنجره واحد ، ثبت سوابق و هر فعالیت دیجیتال یا الکترونیکی دیگر که به منظور بهره وری بیشتر و هماهنگ سازی موثرتر فعالیت های گمرکی ، انجام میشود ، در قالب " گمرک الکترونیک " جای میگیرد. این نقش را به هیچ عنوان نمیتوان درتجارت الکترونیک نادیده گرفت . چرا که با مکانیزه شدن این فعالیت ها ، کلیه تشریفات گمرکی ، میتواند به نحوی سریع ، هدفمند ، ساده و امن تر به انجام برسد . ضمن اینکه از طرف دیگر نظارت دقیق بر این امور و اعمال دستورالعمل های جدید با شفافیت هرچه بیشتر ، امکانپذیر است. و این تازه بخشی از وظایف گمرک جمهوری اسلامی ایران است که طبق ماده 2 قانون امور گمرکی ، مرزبان اقتصادی کشور و مسئول اعمال حاکمیت دولت در اجرای قانون گمرکی و سایر قوانین ترانزیت است.
لازم به ذکراست که شروع فعالیت های ایران در جهت الکترونیکی ساختن امور گمرکی ، از اوائل دهه 70 شکل گرفت. در سال 76 اولین نمونه از این سیستم در مرز مهرآباد ، راه اندازی شد که هم اکنون حدود 71 گمرک از 160 گمرک ایران ، به این سیستم تجهیز شده که بد نیست بدانیم در حدود 98 درصد از معاملات گمرکی ، در همین واحدها انجام میشود.
درحال حاضر اما پیشرفته‌ترین و مجهزترین گمرک مرزی ایران در مرز با افغانستان و در نقطه صفر مرزی دوغارون قرار دارد. گمرك دوغارون در شهرستان تايباد استان خراسان رضوي واقع شده كه با بيش از يك صد سال قدمت يكي از قديمي‌ترين گمركات كشور به شمار مي رود و آغاز فعاليت آن به قبل از سال ۱۳۰۰شمسي بر مي گردد. امنيت ولايت هرات، سرمايه‌گذاري بالاي طرف ايراني و پياده‌سازي گمرك الكترونيك باعث رونق كسب‌وكار در اين منطقه شده است. این گمرک در زمينه‌هاي صادرات، واردات، ترانزيت و مسافري فعال است.
هرچند امروزه ابعاد پیشرفته تری نیز از سیستم گمرک الکترونیک بنام گمرک مجازی ( virtul cutoms ) وجود دارد که در کل بی نیاز از محیط های فیزیکی است. به این ترتیب که تاجران و بازرگانان خواهند توانست از پشت میز کار خود ، با بهره گیری از اینترنت ، اطلاعات کالای خود را بدون هرگونه تشریفات اداری ثبت و اظهار کنند. هرچند ایران ، امروز در این سطح از گمرک الکترونیک نیز فعال است .اگرچه هنوز با دسترسی کامل به این فناوری ، فاصله دارد ولی در چندسال اخیرپیشرفت روزافزونی داشته است.

گمرک جمهوری اسلامی ایران :

گمرک جمهوری اسلامی ایران، برای نیل به دو هدف تسریع در ارائه خدمات و اعمال نظارت لازم بر ورود و خروج های ترانزیتی کشور ، پس از تفحص و مطالعات دقیق و موشکافانه تطبیقی در کشورهای مختلف ( هم توسعه یافته و هم درحال توسعه ) انواع کنوانسیون ها و استانداردهای جهانی گمرک ، از نیمه دوم سال 1392 استقرار سامانه جامع گمرک و پنجره واحد تجارت فرامرزی را در دستور کار خود قرار داد و دیماه 1395 از آن رونمایی کرد.
پنجره واحد تجارت فرارمزی گمرک سامانه ای است که توسط گمرک جمهوری اسلامی ایران برای دوراظهاری واردات، صادرات، ترانزیت و دیگر رویه های مرتبط با تجارت خارجی ایران تهیه شده است.
در طراحی و تولید این سامانه ، از آخرین تکنولوژی های عرصه فناوری اطلاعات بهره برداری شده است. این سامانه در عین سادگی با ایجاد یک شبکه وسیع اطلاعات و باتوسل به هوش مصنوعی در فرایند تجارت خارجی به عنوان ابزاری قدرتمند نقش ایفا مینماید. البته سامانه های هوشمند دیگر ترانزیت نیز در کنار سامانه هوشمند امور گمرکی ، می توانند به طور کامل فرایند  ورود و خروج کالا را پوشش دهند.
با این وصف ، فناوری های نوین ، به نحوی در عملکرد گمرک در کاهش تشریفات و زمان انجام مراحل گمرکی و همچنین بالابردن خطر قاچاق ، موثر واقع شده اند که 18 ماده قانونی و مصوبات منضم به آن ، وظیفه ایجاد پنجره واحد تجارت فرامرزی را در قالب سیستمی پیشرو در بین 25 دستگاه دخیل در حوزه تجارت خارجی به تنهایی به دوش این سازمان گذارده است.
با اجرای پنجره واحد تجاری فرامرزی، سامانه جامع گمرکی و کاهش زمان ترخیص کالا، گمرک توانسته است خروج کالا از انبارها را سرعت بخشیده و صاحب کالا نیز در بازه زمانی بسیار کم اقدام به فروش کالای خود کند. به این ترتیب صرفه جویی در چرخه تجارت کشور به نحوی موثر صورت گرفته است ، طوری که بر اساس اعلام بانک جهانی به ازای هر روز تأخیر در واردات و صادرات کالا، هزینه ای معادل یک درصد ارزش کالا به وارد کننده و صادر کننده تحمیل میشود. از این رو، این هزینه را در ارزش فروش کالای خود منظور کرده و می توان انتظار داشت به ازای هر روز تأخیر در ترخیص کالا مقدار 1 درصد به ارزش کالا اضافه شود.
به گفته علی بعیدی مدیرکل فناوری اطلاعات و ارتباطات گمرک یکی از عواملی که باعث افزایش قابل ملاحظه در حجم تجارت می شود، انجام سریع و کم هزینه مبادلات تجاری است. گمرک به عنوان نماینده دولت در کشورهای مختلف مسئول اعمال حاکمیت در چرخه تجارت است.
گمرک ایران مطابق با بند (ج) ماده 38 قانون رفع موانع تولید رقابت پذیر و ارتقای نظام مالی کشور مصوب 1394 نسبت به ایجاد پنجره واحد تجاری فرامرزی موضوع ماده (7) قانون بهبود مستمر محیط کسب و کار مصوب 1390، در امور گمرکی در امر تجارت خارجی اقدام کرده و دستگاه‌های صادر کننده مجوز در امر صادرات و واردات و عبور (ترانزیت)، نسبت به صدور مجوزهای مربوط به صورت الکترونیکی و از طریق پنجره واحد مورد اشاره اقدام می کنند. کلیه داده ها و اطلاعات مربوط به مجوزهای سازمانهای همجوار از طریق این درگاه و بستر تبادل الکترونیک اطلاعات اقتصادی کشور (IX) وزارت امور اقتصادی و دارائی به اشتراک گذاشته شده و در گمرکات کشور به صورت سیستمی کنترل می شود و درحال حاضر تمامی مجوزهای مربوط به صورت الکترونیکی اخذ می‌شود که در زمان و هزینه انجام تشریفات گمرکی نقش بسزایی دارد . همچنین با راه اندازی این پنجره واحد امکان تبادل اطلاعات بین سامانه های سازمان های همجوار نیز فراهم شده و این امر تاثیر بسزایی در کاهش فرآیندهای غیر سیستمی داشته است.
1-امکان اظهار از راه دور 2- اصلاح فرآیندها و حذف مراحل غیر‌ضروری 3- بررسی هوشمند و نامحسوس بدهی ماده 7 گمرکی  4- ادغام دوایر احراز هویت، ارزش و کارشناسی مسیر 5- کاهش مدت‌زمان کارشناسی اظهارنامه 6- دریافت حقوق و عوارض به صورت الکترونیکی 7– امکان انتخاب مسیر اظهارنامه به منظور اعمال مدیریت ریسک در فرآیندهای گمرکی 8- دریافت اسناد به صورت الکترونیک  ، مواردی از مزایای سامانه جامع گمرکی ایران و پنجره واحد تجاری فرامرزی است.
از دیگر مزایای سامانه دسترسی و کنترل کامل اطلاعات موجودی انبارها بوده و نیز قابلیت رهگیری ورود و خروج کالا به انبار در جهت انجام فرآیند اظهار و ترخیص است. همچنین به منظور آگاهی بخشیدن اظهار‌کنندگان به ارزش مورد پذیرش گمرک در خصوص کالاهای اظهاری و رفع هرگونه ابهام در این خصوص، اطلاعات مذکور به صورت الکترونیکی در دسترس ایشان قرار می‌گیرد. این سامانه در جهت ارائه تسهیلات هرچه بیشتر به فعالان اقتصادی کاملاً بر روی دستگاه‌های موبایل قابل دسترسی بوده و نیز واحدهای نظارتی از جمله پلیس انتظامی می‌توانند از طریق پیامک در هر نقطه از مسیرهای جاده‌ای کشور، نسبت به اطلاعات محموله، راننده و وسیله حمل به صورت برخط و از طریق سامانه استعلام کنند.
لازم به ذکر است که این سامانه جامع گمرکی ایران در ابعاد بین المللی نیز معتبر است. به نحوی که در بخشی از گزارش رسمی کارشناسان ارشد سازمان جهانی گمرک که برای بررسی مدرنیزاسیون گمرک ایران به تهران سفر کرده بودند و از سوی سازمان جهانی گمرک(wco) منتشر شد چنین آمده است که :
گمرک جمهوری اسلامی ایران سیستم جامع یکپارچه ترخیص گمرکی (ICCS) را با همکاری دانشگاه تهران ایجاد کرده و در زمان کوتاهی با سایر سازمان‌های مرتبط جهت دستیابی به یک سیستم مدرن پنجره واحد، هماهنگی‌هایی انجام داده که در آن ارائه اسناد فیزیکی حذف شده است. این سیستم قادر است حقوق گمرکی و 26 نوع عوارض را از طرف سایر سازمان‌ها وصول کند.
یک کارکرد جالب در این سیستم، امکان انجام گفت‌وگو و ارتباط فوری بین گمرک، واردکننده و سایر سازمان‌های دولتی است. گمرک ایران از طریق سیستم پنجره واحد و ساده کردن رویه‌های گمرکی، زمان انجام برای ترخیص را به شدت کاهش داده است. در حال حاضر در مسیر سبز گمرکی 48 درصد اظهارنامه‌ها بدون دخالت انسان پردازش و ترخیص می‌شود.
برای جلوگیری از تخلفات مربوط به تعیین ارزش گمرکی، گمرک ایران با کمک سامانه جامع گمرکی و پنجره واحد تجارت فرامرزی تمرکز و منابع خود را روی بازبینی ارزش قرار داده است. سیستم TSC به عنوان بانک اطلاعاتی ارزش و ارزش مرجع ایجاد شده است. در حال حاضر گمرک ایران به سمت حسابرسی پس از ترخیص حرکت می‌کند. کارشناسان WCO متوجه شدند که گمرک ایران به اطلاعات بازرسی پیش از حمل به عنوان ضوابط کلیدی انتخاب مسیر و ابزارهای تسهیلی وابسته است.

تهیه شده در واحد تجاری تجارت پویا

ثبت نظر

belwemqo

20